X
تبلیغات
آزاد جعـــفری - جک لمون

جک لمون

سایت آوینی فیلم، دوشنبه ۶ تیر ۱۳۹۰

 

تنهای محبوب

 

نگاهی به شخصیت جک لمون در فیلم آپارتمان

 

 

27 ژوئن سالمرگ بازیگر نام­آشنای سینمای کلاسیک، جک لمون است. بازیگر به یادماندنی و خلاقی که شاید بیش از همه او را به خاطر بازی در فیلم­های سرزنده و دوست­داشتنی بیلی وایلدر می­شناسیم. بخصوص برای حضور در شاهکار بی­نظیر «آپارتمان» که حقیقتاً در سینمای طنز کلاسیک نمونه­ای یکّه و مثال­زدنی است.

     شخصیت سی سی باکستر که نقش آن را جک لمون بازی می­کند یکی از اخلاقی­ترین شخصیت­های سینمای هالیوود از ابتدا تا به امروز است. باکستر مردی است عفیف و خویشتن­دار که این عفت و خویشتن­داری را مدیون شخصیت منحصر به فردش است نه مدیون شرایطی که در آن به سر می­برد. اتفاقاً شرایط او به گونه­ای است که کم­تر کسی تاب مقاومت در برابر آن را دارد. باکستر ولی تافته­ای جدابافته است که در ظاهر شاید به خاطر عشق اما در واقع به خاطر تلقی اخلاقی خاصی که دارد همرنگ جماعت دور و برش نمی­شود و علیرغم مجرد بودن و آپارتمان خالی داشتن و برخورداری از امکاناتی کافی برای هوس­رانی و بی­بندوباری، حتی یک بار هم تن به هرزگی نمی­دهد و همچون دوشیزگان خوش­نام تا لحظه­ی ازدواج دامن خود را از آلودگی گناه پاک نگه می­دارد.

     حتی تصور وجود چنین شخصیتی هم در سینمای بدنام هالیوود غیرممکن به نظر می­رسد مگر به عنوان شوخی و به مثابه طنز. هنر بیلی وایلدر در این است که از این شوخی و طنز بهره می­گیرد تا امر به ظاهر ناممکنی را که ذکرش رفت تحقق ببخشد و از شخصیت ساده و بی­آلایش باکستر کاراکتری آرمانی خلق کند که تماشاگران همزمان با خندیدن و دل­سوزاندن به حال او، دوستش داشته باشند و از این بالاتر، در برابر او خود را حقیر ببینند و به حالش غبطه بخورند.

     باکستر شخصیتی است که نظیرش را فقط می­توان در فیلم­های خود وایلدر پیدا نمود. فیلم­هایی همچون «خارش هفت­ساله» و «ایرما خوشگله». شخصیتی سالم و صادق و اخلاقی. انسانی بیگانه با جامعه­ی محل سکونتش. مردی مهربان و به معنای واقعی کلمه عاشق­پیشه که از فرط خوبی­اش تنها مانده است. یا به قول خود باکستر خطاب به خانم کیوبلیک، شخصیتی مثل رابینسون کروزوئه که در جایی دورافتاده از اجتماع، با تنهایی خودش روز و شب می­کند. اما این شخصیت تنها، در فیلم آپارتمان تبدیل شده به شخصیتی محبوب که مخاطبان فیلم نمی­توانند دوستش نداشته باشند.

     سی سی باکستر فیلم آپارتمان اگرچه کاراکتری کمیک و به ظاهر غیرجدی است اما با این وجود در ذهن مخاطب فیلم به عنوان الگویی مثال­زدنی از یک مرد نمونه برای همیشه باقی می­ماند و کسی نمی­تواند با کمدی خواندن فیلم و شوخی دانستن این شخصیت، تأثیر سازنده­ی آن را در ناخودآگاه مخاطب انکار کند. باکستر نه فقط یک کاراکتر سینمایی که یک شخصیت واقعی است. حتی واقعی­تر از خود ما. و این ویژگی علاوه بر فیلم­نامه و کارگردانی اثر، به بازیگر نقش باکستر یعنی جک لمون هم برمی­گردد. اصلاً سی سی باکستر یا همان «بادی» فیلم آپارتمان را نمی­شود بدون لمون تصور کرد.

     میمیک چهره­ی جک لمون به گونه­ای است که می­تواند هم کمیک باشد، هم سمپاتیک، هم جدی و حتی تراژیک، هم رمانتیک. کم­تر چهره­ای در سینمای طنز هست که این ویژگی­ها را توأمان داشته باشد. لمون از این ویژگی شخصیتی­اش بهترین استفاده را می­کند و تصویری از باکستر فیلم آپارتمان عرضه می­کند که فیلم­نامه به تنهایی هرگز قادر به ارائه­ی آن نیست. وایلدر در کارهای سینمایی­اش این تجربه را داشته که فیلم­نامه­ای بنویسد و دیگران طوری آن را کارگردانی کنند که رضایت او را به دنبال نداشته باشد. در آپارتمان اما او اختیار تام داشته تا هر طور که خودش می­خواهد فیلمش را کارگردانی کند اما آیا بدون وجود جک لمون وایلدر می­توانست موفقیتی این­چنین حاصل کند؟ با استناد به بازی خیره­کننده­ی لمون می­توانیم بگوییم حقیقتاً چنین موفقیتی بعید به نظر می­رسد. مگر این­که کسی این نقش را بازی می­کرد که درست مثل جک لمون و کپی برابر اصل او بود که در این صورت هم موفقیت این نقش، باز مدیون شخص لمون می­بود نه آن بازیگر جایگزین.

     در یادبود بازیگران سینما نیازی نیست به بیوگرافی آن­ها بپردازیم و کارنامه­ی هنری­شان را فهرست کنیم. بازیگران سینما هنرشان در ماندگار کردن شخصیت­هایی است که بازی کرده­اند نه در تعدد نقش­های پیشنهاد شده به آن­ها و یا جوایز دریافتی­شان و یا سابقه­ی همکاری­شان با کارگردانان بزرگ. جک لمون اگر در سینما محبوب است و به یاد ماندنی به خاطر تأثیرگذار بودنش در نقش­هایی همچون سی سی باکستر «آپارتمان» و جری «بعضی­ها داغشو دوست دارن» و نستور «ایرما خوشگله» است. و باکستر نه فقط در بین کاراکترهای فیلم آپارتمان که حتی در میان این نقش­های دیگر لمون هم تافته­ای جدابافته و نمونه­ای منحصر به فرد است.

 

وب مطلب در سایت

!! | | •